Aylin
New member
Örneğin FAO'nun depolama verilerinde, uygun şekilde kürlenmiş patateslerin 210 günlük depolamada yaklaşık %5 ağırlık kaybı, kürlenmemişlerde ise yaklaşık %5,4 kayıp gösterebildiği bir çalışma aktarılıyor. FAOHome
Başka bir araştırmada ise farklı depolama koşulları karşılaştırılmış ve 60 günlük süreçte toplam kayıp soğuk depolamada %4,38, ev tipi depolamada ise %13,04 olarak raporlanmış. AGRIS
Bu veriler dilbilgisiyle doğrudan ilgili değilmiş gibi görünebilir. Aslında önemli bir noktayı gösteriyor: “bir patates” dediğimiz nesne, gerçek dünyada da tek tek ele alınabilen, tartılabilen, taşınabilen ve depolanabilen fiziksel bir birimdir.
Bu nedenle a potato / two potatoes / 50 potatoes gibi kullanımların arkasında oldukça somut bir gerçeklik var.
7. “Potato”nun Sayılabilir Olması Ekonomik Açıdan da Mantıklı
Patatesin tek tek sayılması yalnızca ev mutfağında gerçekleşmiyor.
Tarım ve gıda sektöründe ürünler kilogram, ton, kasa, çuval ve adet gibi farklı ölçülerle takip ediliyor. FAO, patateslerde hasat sonrası kayıpların ülke, üretim sistemi ve depolama koşullarına göre ciddi biçimde değişebildiğini belirtiyor. Örneğin bazı düşük gelirli bölgelerde depolama kayıplarının %40'a kadar çıkabildiği, yüksek gelirli Avrupa ve Orta Asya bağlamında ise hasat sonrası taşıma/depolama aşamasında yaklaşık %11 kayıp görülebildiği raporlanıyor. FAOHome
Bu rakamları şöyle okuyabiliriz:
100 kg patatesin %11'i kaybediliyorsa yaklaşık 11 kg ürün tüketiciye ulaşmadan kayboluyor.
%40 kayıp durumunda ise aynı 100 kg'ın yaklaşık 40 kg'ı kaybedilmiş oluyor.
Bu fark, “patates” kelimesinin yalnızca İngilizce dersindeki bir gramer konusu olmadığını gösteriyor. Gıda mühendisliği, tarım ekonomisi, lojistik ve sürdürülebilirlik açısından da “birim” kavramı son derece önemli.
FAO ayrıca küresel ölçekte hasat sonrası perakende öncesi gıda kayıplarının %13,2, perakende, gıda hizmetleri ve hane halkı seviyesindeki israfın ise UNEP'in 2024 istatistiklerine göre ek %19 olduğunu belirtiyor. Bu rakamlar tüm gıdalar içindir; doğrudan patatese uygulanmamalıdır. FAOHome
8. Kadınların ve Erkeklerin Bakış Açısı Meselesinde Dikkatli Olmak Gerekir
Dil öğrenme tartışmalarında bazen “erkekler böyle düşünür, kadınlar şöyle düşünür” şeklinde genellemeler yapılıyor. Oysa güvenilir biçimde “erkekler potato konusuna pratik bakar, kadınlar sosyal bakar” sonucunu çıkaracak elimizde bir veri yok.
Buna rağmen forum tartışmasını genişletmek açısından farklı bakış açılarını, cinsiyet klişelerine bağlamadan konuşmak daha anlamlı olabilir.
Örneğin bazı katılımcılar için mesele tamamen sonuç odaklı olabilir:
“Sınavda doğru cümleyi kurmak istiyorum. Bana kuralı söyleyin: a potato, two potatoes; mashed potato.”
Başka bir katılımcı ise kelimenin sosyal ve kültürel tarafına dikkat çekebilir:
“Neden aynı yiyecek bazen tek tek nesne, bazen madde olarak görülüyor?”
İkinci soru aslında dilbilimin önemli bir meselesine dokunuyor. İnsanlar dünyayı sadece nesneler halinde değil, madde, miktar, yemek, ürün, porsiyon ve kategori olarak da sınıflandırıyor.
Dolayısıyla bu konuyu cinsiyetlere göre ayırmak yerine farklı kullanıcı ihtiyaçları üzerinden düşünmek daha sağlam görünüyor: kimi kişi sınav başarısıyla, kimi günlük konuşmayla, kimi yemek kültürüyle, kimi de İngilizcenin mantığıyla ilgilenebilir.
9. En Çok Yapılan Hatalar Hangileri?
Birkaç hata özellikle sık karşımıza çıkıyor.
“One potato, two potato”
İkinci bölümde standart çoğul kullanım potatoes olmalıdır:
one potato → two potatoes
Cambridge ve Oxford her ikisi de çoğul biçimi potatoes olarak veriyor. Cambridge Sözlüğü+1
Bir başka hata:
I bought some potatoes.
Bu cümle doğrudur. Çünkü burada birden fazla patates vardır.
Fakat:
I bought some mashed potato.
de mümkündür. Burada some, tek tek patatesleri değil, bir miktar yiyeceği belirtir.
Dolayısıyla “some gördüm, demek ki uncountable” şeklinde ezber yapmak da doğru değildir. Some potatoes sayılabilir çoğul isimle kullanılabilir; some potato ise bağlama göre sayılamayan kullanım olabilir.
10. Akılda Tutmak İçin En Pratik Formül
Ben bu konuyu üç aşamada düşünmenin daha kolay olduğunu düşünüyorum:
1. Tek tek patatesleri mi sayıyorum?
Evetse:
a potato
two potatoes
ten potatoes
2. Patatesi yiyecek/madde olarak mı ele alıyorum?
Evetse:
some potato
mashed potato
3. Yemek veya servis sayıyor muyum?
O zaman bağlam yeniden değişebilir:
two baked potatoes → iki fırınlanmış patates
ama bazı bağlamlarda:
two portions of mashed potato → iki porsiyon patates püresi
Bu ayrım, “countable mı uncountable mı?” sorusunu ezberden çıkarıp anlam üzerinden çözmemizi sağlıyor.
Sonuç: “Potato” Tek Bir Kutunun İçine Sığmıyor
Sonuç olarak potato hem countable hem uncountable kullanılabilir. Cambridge ve Oxford sözlüklerinin ikisi de bunu açıkça gösteriyor. Tek bir patatesi veya ayrı ayrı patatesleri anlatırken a potato / potatoes kullanıyoruz. Patatesi yiyecek veya malzeme olarak ele aldığımız bazı bağlamlarda ise potato sayılamayan isim gibi davranabiliyor. Cambridge Sözlüğü+1
Bence konunun en öğretici tarafı şu: İngilizcede countable–uncountable ayrımı her zaman nesnenin “doğasında” bulunan bir özellik değil. Konuşmacının o nesneyi hangi perspektiften kavramsallaştırdığı da önemli.
Bir patatesi markette elimize aldığımızda “one potato” diyoruz. Onu soyup ezdiğimizde artık tabağımızda “mashed potato” var. Nesnenin fiziksel gerçekliği değiştiği gibi, onu ifade etme biçimimiz de değişiyor.
Bu nedenle forumda asıl ilginç soru belki de “Potato sayılabilir mi?” değil:
İngilizcede başka hangi yiyeceklerde nesne ile madde arasındaki sınır aynı şekilde değişiyor?
Örneğin chicken, cake, coffee, chocolate, fish ve cheese kelimelerinde de benzer durumlar var. Sizce hangisinde countable–uncountable ayrımı en kafa karıştırıcı? Bir de günlük konuşmada “two coffees” gibi, aslında nesnenin kendisini değil porsiyonu saydığımız kullanımlar sizce İngilizcenin mantığını daha mı karmaşık hale getiriyor?
Cambridge Dictionary – potato
Oxford Advanced Learner’s Dictionary – potato
Oxford Learner’s Dictionaries – Countable nouns
FAO – Food Loss and Food Waste Database
Başka bir araştırmada ise farklı depolama koşulları karşılaştırılmış ve 60 günlük süreçte toplam kayıp soğuk depolamada %4,38, ev tipi depolamada ise %13,04 olarak raporlanmış. AGRIS
Bu veriler dilbilgisiyle doğrudan ilgili değilmiş gibi görünebilir. Aslında önemli bir noktayı gösteriyor: “bir patates” dediğimiz nesne, gerçek dünyada da tek tek ele alınabilen, tartılabilen, taşınabilen ve depolanabilen fiziksel bir birimdir.
Bu nedenle a potato / two potatoes / 50 potatoes gibi kullanımların arkasında oldukça somut bir gerçeklik var.
7. “Potato”nun Sayılabilir Olması Ekonomik Açıdan da Mantıklı
Patatesin tek tek sayılması yalnızca ev mutfağında gerçekleşmiyor.
Tarım ve gıda sektöründe ürünler kilogram, ton, kasa, çuval ve adet gibi farklı ölçülerle takip ediliyor. FAO, patateslerde hasat sonrası kayıpların ülke, üretim sistemi ve depolama koşullarına göre ciddi biçimde değişebildiğini belirtiyor. Örneğin bazı düşük gelirli bölgelerde depolama kayıplarının %40'a kadar çıkabildiği, yüksek gelirli Avrupa ve Orta Asya bağlamında ise hasat sonrası taşıma/depolama aşamasında yaklaşık %11 kayıp görülebildiği raporlanıyor. FAOHome
Bu rakamları şöyle okuyabiliriz:
100 kg patatesin %11'i kaybediliyorsa yaklaşık 11 kg ürün tüketiciye ulaşmadan kayboluyor.
%40 kayıp durumunda ise aynı 100 kg'ın yaklaşık 40 kg'ı kaybedilmiş oluyor.
Bu fark, “patates” kelimesinin yalnızca İngilizce dersindeki bir gramer konusu olmadığını gösteriyor. Gıda mühendisliği, tarım ekonomisi, lojistik ve sürdürülebilirlik açısından da “birim” kavramı son derece önemli.
FAO ayrıca küresel ölçekte hasat sonrası perakende öncesi gıda kayıplarının %13,2, perakende, gıda hizmetleri ve hane halkı seviyesindeki israfın ise UNEP'in 2024 istatistiklerine göre ek %19 olduğunu belirtiyor. Bu rakamlar tüm gıdalar içindir; doğrudan patatese uygulanmamalıdır. FAOHome
8. Kadınların ve Erkeklerin Bakış Açısı Meselesinde Dikkatli Olmak Gerekir
Dil öğrenme tartışmalarında bazen “erkekler böyle düşünür, kadınlar şöyle düşünür” şeklinde genellemeler yapılıyor. Oysa güvenilir biçimde “erkekler potato konusuna pratik bakar, kadınlar sosyal bakar” sonucunu çıkaracak elimizde bir veri yok.
Buna rağmen forum tartışmasını genişletmek açısından farklı bakış açılarını, cinsiyet klişelerine bağlamadan konuşmak daha anlamlı olabilir.
Örneğin bazı katılımcılar için mesele tamamen sonuç odaklı olabilir:
“Sınavda doğru cümleyi kurmak istiyorum. Bana kuralı söyleyin: a potato, two potatoes; mashed potato.”
Başka bir katılımcı ise kelimenin sosyal ve kültürel tarafına dikkat çekebilir:
“Neden aynı yiyecek bazen tek tek nesne, bazen madde olarak görülüyor?”
İkinci soru aslında dilbilimin önemli bir meselesine dokunuyor. İnsanlar dünyayı sadece nesneler halinde değil, madde, miktar, yemek, ürün, porsiyon ve kategori olarak da sınıflandırıyor.
Dolayısıyla bu konuyu cinsiyetlere göre ayırmak yerine farklı kullanıcı ihtiyaçları üzerinden düşünmek daha sağlam görünüyor: kimi kişi sınav başarısıyla, kimi günlük konuşmayla, kimi yemek kültürüyle, kimi de İngilizcenin mantığıyla ilgilenebilir.
9. En Çok Yapılan Hatalar Hangileri?
Birkaç hata özellikle sık karşımıza çıkıyor.
“One potato, two potato”
İkinci bölümde standart çoğul kullanım potatoes olmalıdır:
one potato → two potatoes
Cambridge ve Oxford her ikisi de çoğul biçimi potatoes olarak veriyor. Cambridge Sözlüğü+1
Bir başka hata:
I bought some potatoes.
Bu cümle doğrudur. Çünkü burada birden fazla patates vardır.
Fakat:
I bought some mashed potato.
de mümkündür. Burada some, tek tek patatesleri değil, bir miktar yiyeceği belirtir.
Dolayısıyla “some gördüm, demek ki uncountable” şeklinde ezber yapmak da doğru değildir. Some potatoes sayılabilir çoğul isimle kullanılabilir; some potato ise bağlama göre sayılamayan kullanım olabilir.
10. Akılda Tutmak İçin En Pratik Formül
Ben bu konuyu üç aşamada düşünmenin daha kolay olduğunu düşünüyorum:
1. Tek tek patatesleri mi sayıyorum?
Evetse:
a potato
two potatoes
ten potatoes
2. Patatesi yiyecek/madde olarak mı ele alıyorum?
Evetse:
some potato
mashed potato
3. Yemek veya servis sayıyor muyum?
O zaman bağlam yeniden değişebilir:
two baked potatoes → iki fırınlanmış patates
ama bazı bağlamlarda:
two portions of mashed potato → iki porsiyon patates püresi
Bu ayrım, “countable mı uncountable mı?” sorusunu ezberden çıkarıp anlam üzerinden çözmemizi sağlıyor.
Sonuç: “Potato” Tek Bir Kutunun İçine Sığmıyor
Sonuç olarak potato hem countable hem uncountable kullanılabilir. Cambridge ve Oxford sözlüklerinin ikisi de bunu açıkça gösteriyor. Tek bir patatesi veya ayrı ayrı patatesleri anlatırken a potato / potatoes kullanıyoruz. Patatesi yiyecek veya malzeme olarak ele aldığımız bazı bağlamlarda ise potato sayılamayan isim gibi davranabiliyor. Cambridge Sözlüğü+1
Bence konunun en öğretici tarafı şu: İngilizcede countable–uncountable ayrımı her zaman nesnenin “doğasında” bulunan bir özellik değil. Konuşmacının o nesneyi hangi perspektiften kavramsallaştırdığı da önemli.
Bir patatesi markette elimize aldığımızda “one potato” diyoruz. Onu soyup ezdiğimizde artık tabağımızda “mashed potato” var. Nesnenin fiziksel gerçekliği değiştiği gibi, onu ifade etme biçimimiz de değişiyor.
Bu nedenle forumda asıl ilginç soru belki de “Potato sayılabilir mi?” değil:
İngilizcede başka hangi yiyeceklerde nesne ile madde arasındaki sınır aynı şekilde değişiyor?
Örneğin chicken, cake, coffee, chocolate, fish ve cheese kelimelerinde de benzer durumlar var. Sizce hangisinde countable–uncountable ayrımı en kafa karıştırıcı? Bir de günlük konuşmada “two coffees” gibi, aslında nesnenin kendisini değil porsiyonu saydığımız kullanımlar sizce İngilizcenin mantığını daha mı karmaşık hale getiriyor?
Cambridge Dictionary – potato
Oxford Advanced Learner’s Dictionary – potato
Oxford Learner’s Dictionaries – Countable nouns
FAO – Food Loss and Food Waste Database